Uygulama fikrinizi korumak: patent, telif ve gizlilik

Uygulama fikri patentlenir mi? Çoğu zaman hayır; fikir tek başına korunmaz. Korunabilen şeyler fikrin ifadesi, adı ve sırrıdır. Bu yazı, fikrinizi bir yazılım ekibiyle paylaşmadan önce hangi aracın neyi koruduğunu ve neyi korumadığını sade bir dille anlatıyor.

Kısa cevap: fikir tek başına korunmaz

"Anlatırsam çalarlar" korkusu çok yaygındır. Haklı bir endişe, ama beklediğiniz koruma çoğu zaman yoktur. Dört araç var ve her biri başka bir şeyi korur:

Bu yazı genel bilgidir, hukuki görüş değildir; sözleşmeden önce bir avukata danışın. Patent başvurusu gibi işlerde bir patent vekilinden de destek almanızı öneririz.

Patent: bilgisayar programı "kendisi" neden buluş sayılmaz?

Patent; yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir buluşa verilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 82. maddesinin ikinci fıkrası, neyin buluş sayılmayacağını sıralar:

"(2) Aşağıda belirtilenler buluş niteliğinde sayılmaz. Patent başvurusu veya patentin aşağıda belirtilen konu veya faaliyetlerle ilgili olması hâlinde, sadece bu konu veya faaliyetlerin kendisi patentlenebilirliğin dışında kalır: [...] b) Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemler. c) Bilgisayar programları." Kaynak: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, madde 82, ikinci fıkra, (b) ve (c) bentleri (mevzuat.gov.tr, resmî metin; erişim 1 Ekim 2026)

İki bent sizi ilgilendirir: iş faaliyetlerine ilişkin plan, kural ve yöntemler ile bilgisayar programları. Metin "sadece bu konu veya faaliyetlerin kendisi" diyor. Yani bir uygulamanın iş yöntemi ya da kodu, tek başına patent konusu olmaz.

Bu, hiçbir yazılım ürününün patentle ilgisi olamayacağı anlamına gelmez. Teknik bir sorunu teknik yolla çözen özel durumlar olabilir. Bunu bir patent vekiliyle değerlendirin.

Telif: kod korunur, fikir korunmaz

Telif, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan gelir. Kanun, bilgisayar programlarını eser olarak sayar. Aynı kanunun 2. maddesi, fikrin kendisi konusunda açıktır:

"Arayüzüne temel oluşturan düşünce ve ilkeleri de içine almak üzere, bir bilgisayar programının herhangi bir ögesine temel oluşturan düşünce ve ilkeler eser sayılmazlar." Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, madde 2, son fıkra (mevzuat.gov.tr, resmî metin; erişim 1 Ekim 2026)

Özetle: yazdığınız kod, tasarım ve metinler eser olarak korunabilir. Programın altındaki düşünce ve ilke ise eser sayılmaz. Kanun kayıt ve tescili de eser sahibinin talebine bağlı bir işlem olarak düzenler. 13. madde şöyle der: "eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tüm eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir" (aynı kanun, madde 13). Maddeye göre kaydın amacı, örneğin hak sahipliğinin ispatını kolaylaştırmaktır.

Kodun kime ait olacağı ise ayrı bir sorudur. Bunu uygulamayı yaptıracağınız ekiple sözleşmede yazılı hâle getirin.

Marka: uygulamanın adı ve logosu

Bir uygulamayı kopyalamak zor olmayabilir. Ama adı ve logosu ayrıdır. Marka koruması bunun içindir. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 7. maddesi, korumanın nasıl elde edildiğini söyler:

"Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir." Kaynak: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, madde 7, birinci fıkra (mevzuat.gov.tr, resmî metin; erişim 1 Ekim 2026)

Adı seçmeden önce benzer bir marka olup olmadığına bakın. Tescil süreci için de bir marka vekilinden destek alabilirsiniz.

Pratik olarak şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Adı kısa listeye alın. Üç ya da dört aday yazın.
2. Benzerleri arayın. Aynı ya da benzer ad, aynı alanda başka biri tarafından kullanılıyor mu?
3. Alan adı ve mağaza adını kontrol edin. Uygulama mağazalarında ve web adresinde adın boş olup olmadığına bakın.
4. Tescil kararını verin. Başvuru yapıp yapmayacağınıza karar verin; gerekirse bir marka vekili ya da avukattan destek alın.

Gizlilik sözleşmesi: ne işe yarar, neyi çözmez?

Gizlilik sözleşmesi (NDA), karşı tarafın paylaştığınız bilgiyi kendi çıkarına kullanmamasını ve başkasına vermemesini yazılı hâle getirir. Fikri anlatmadan önce istemek meşrudur.

Ama bazı sınırları vardır:

• Sözleşmenin ne kadar koruduğu, yazılan maddelere bağlıdır. Hazır bir şablon ihtiyacınızı karşılamayabilir.
• Herkesin bildiği bilgi çoğu sözleşmede kapsam dışıdır. Fikriniz genelse sözleşme de sınırlı kalır.
• İhlali ispatlamak zor olabilir.

Bir ekibin gizlilik sözleşmesi imzalayıp imzalamayacağını ilk görüşmede sorun. Cevabı yazılı isteyin. Sözleşme metnini bir avukata okutmanız yerinde olur.

Pratik: paylaşırken neyi, ne kadar anlatmalı?

İlk görüşmede fikrin tamamını anlatmanız gerekmez. İki katman düşünün:

1. Kapsam: Uygulama kimin için, hangi sorunu çözüyor, hangi ekranlar ve akışlar var? Bir ekibin teklif verebilmesi için buna ihtiyaç vardır.
2. İş sırrı: Özel bir yöntem, müşteri listesi, hesaplama formülü ya da anlaşma ayrıntıları. Bunlar teklif için şart değildir; güven oluşunca, sözleşmeden sonra paylaşılabilir.

Önce kapsamı yazın, sırrı ayırın. İlk görüşmeden önce şu kontrol listesini geçin:

• Kapsam belgesi hazır mı? Hedef kullanıcı, çözülen sorun, ana ekranlar ve akışlar yazılı olsun.
• İş sırrı ayrıldı mı? Özel yöntem, müşteri listesi ve hesaplama ayrıntıları belgede yer almasın.
• Gizlilik sözleşmesi istediniz mi? İstediğinizi ve cevabın yazılı geldiğini not edin.
• Paylaştıklarınızın kaydı var mı? Kime, hangi tarihte, hangi belgeyi gönderdiğinizi tutun.
• Sahiplik konuşuldu mu? Uygulamayı yaptıracaksanız kodun ve belgelerin kime ait olacağını teklifte yazdırın.
• Karşı taraf kim? Ekibin kim olduğunu, kimin sorumlu ve kimin onay veren taraf olduğunu öğrenin.

Bu liste fikri korumaz; ama neyi, kime, ne zaman söylediğinizi görünür kılar. Teklif karşılaştırırken kullandığınız belge de aynı olabilir. Kapsamı nasıl yazacağınız fikri kapsama dönüştürmek yazısında beş soruyla anlatılıyor.

Kapsam Sihirbazı ve gizlilik: cevaplar tarayıcınızdan çıkmaz

Fikrinizi yazıya dökerken kimseye göndermek zorunda olmamanız işe yarar. Kapsam Sihirbazı 7 adımda fikrinizi anlatmanızı ve kapsam belgenizi PDF olarak indirmenizi sağlar. Sihirbazın kendi sayfasında şu yazıyor:

"Veri toplamaz: girdikleriniz yalnızca kendi tarayıcınızda saklanır, bize gönderilmez."

Belgeyi bir ekibe göndermek sizin kararınızdır. Teklif formunu doldurursanız yazdıklarınız bize ulaşır; verilerin nasıl işlendiğini KVKK aydınlatma metni anlatır.

Asıl koruma: fikri küçük bir sürümle denemek

Çoğu girişimde asıl risk, fikrin çalınması değil, hiç denenmemesidir. Fikrin değeri uygulamaya dönüşünce ve kullanıcı bulunca ortaya çıkar. Bu yüzden küçük bir ilk sürümle, gerçek kullanıcılarla denemek en güçlü korumalardan biridir. İlk sürüme neyin girip neyin girmeyeceğini bir MVP'de neyi kesersiniz yazısındaki dört soruyla belirleyebilirsiniz.

Özet

• Fikir tek başına korunmaz. Korunabilen şeyler: yazılmış kod (telif), ad ve logo (marka), paylaşılan bilgi (gizlilik sözleşmesi).
• Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre bilgisayar programları ve iş faaliyetlerine ilişkin yöntemler buluş sayılmaz.
• Fikir Kanunu, programın altındaki düşünce ve ilkeleri eser saymaz.
• Marka koruması tescil yoluyla elde edilir.
• İlk görüşmede kapsamı anlatın, iş sırrını ayırın.
• Bu yazı hukuki görüş değildir; patent, marka ve sözleşme konularında uzmanına danışın.

Fikrinizi önce kendiniz için yazın: Kapsam Sihirbazı'nı deneyin, cevaplarınız tarayıcınızda kalır. Hazır olduğunuzda teklif alabilirsiniz.